VẬT LÝ · LỚP 11 · Nguyên lý và công thức
Điện tích âm có luôn tăng tốc ngay khi đặt vào điện trường không?
Trả lời trọng tâm
Không. Nếu chỉ chịu lực điện, hạt âm nhanh lên khi vận tốc cùng chiều lực và chậm lại khi ngược chiều lực.
Phân tích cơ chế
Lực trên hạt âm hướng về điện thế tăng. Vì vậy hạt âm đang đi về phía điện thế tăng sẽ nhanh lên khi không có lực khác; ví dụ dưới đây bắt đầu với hạt đi về phía điện thế giảm, nên nó chậm lại rồi quay đầu.
Ví dụ có đơn vị
Xét Eₓ=−100 V/m, q=−1 μC nên Fₓ=+100 μN. Với m=1 g và v₀=−0,2 m/s, vₓ=−0,2+0,1t; hạt dừng sau 2 s. Hình biểu diễn vận tốc có dấu, không đồng nhất với tốc độ.
Kết quả đối chiếu số học của ví dụ: 2 s. Đây là giá trị của bộ dữ kiện đã nêu, không phải hằng số áp dụng cho mọi thiết bị.
Đọc hình và tự kiểm tra
Đồ thị Vận tốc vₓ (m/s) theo Thời gian t (s). Vận tốc đổi dấu khi quay đầu. Các đường được tính trực tiếp từ mô hình của ví dụ; đọc cả tên trục và đơn vị, không suy rộng ngoài khoảng vẽ.
Đối chiếu vị trí, độ dốc, giao điểm hoặc thứ tự các đường với lập luận trong ví dụ. Khi đổi điều kiện đầu vào, cần tính lại mô hình thay vì giữ nguyên hình.
Ứng dụng và giới hạn
Cách phân tích giúp kiểm tra dấu, hình học và điều kiện áp dụng trước khi tính lực hoặc năng lượng của hệ điện tích.
Xét điện trường tĩnh, bỏ qua ảnh hưởng của đầu dò và hiệu ứng biên khi dùng mô hình đều. Điện thế, năng lượng và lực phải dùng đúng dấu điện tích.