VẬT LÝ · LỚP 11 · Nguyên lý và công thức
Đưa hai điện tích ra xa có luôn phải làm công dương không?
Trả lời trọng tâm
Dấu công ngoài phụ thuộc dấu tích q₁q₂ và cách dịch chuyển.
Phân tích cơ chế
Khi kéo chậm hai điện tích cùng dấu ra xa, thế năng giảm nên công ngoài âm; lực điện tự sinh công dương.
Ví dụ có đơn vị
Hai điện tích cùng +1 nC: W(r)=9/r nJ. Từ r=1 lên 2 m, ΔW=−4,5 nJ. Công ngoài trong quá trình chậm bằng −4,5 nJ khi không có hao phí, khác trường hợp hai điện tích trái dấu.
Kết quả đối chiếu số học của ví dụ: -4.5 nJ. Đây là giá trị của bộ dữ kiện đã nêu, không phải hằng số áp dụng cho mọi thiết bị.
Đọc hình và tự kiểm tra
Đồ thị Thế năng tương tác (nJ) theo Khoảng cách r (m). Cặp cùng dấu ; Cặp trái dấu. Các đường được tính trực tiếp từ mô hình của ví dụ; đọc cả tên trục và đơn vị, không suy rộng ngoài khoảng vẽ.
Đối chiếu vị trí, độ dốc, giao điểm hoặc thứ tự các đường với lập luận trong ví dụ. Khi đổi điều kiện đầu vào, cần tính lại mô hình thay vì giữ nguyên hình.
Ứng dụng và giới hạn
Cách phân tích giúp kiểm tra dấu, hình học và điều kiện áp dụng trước khi tính lực hoặc năng lượng của hệ điện tích.
Xét điện trường tĩnh, bỏ qua ảnh hưởng của đầu dò và hiệu ứng biên khi dùng mô hình đều. Điện thế, năng lượng và lực phải dùng đúng dấu điện tích.