VẬT LÝ · LỚP 11 · Khám phá và đời sống

Cá voi tấm sừng biến luồng khí thành tiếng dưới nước bằng thanh quản thế nào?

Tiếng hát của cá voi tấm sừng gợi một câu hỏi: nguồn rung hoạt động ra sao khi con vật đang ở dưới nước? Nghiên cứu thanh quản cho thấy các cấu trúc chuyên hóa để biến luồng khí thành dao động.

Thí nghiệm trên cơ quan tách rời của ba loài, kết hợp giải phẫu và mô hình, chỉ ra vai trò các nếp mô và một đệm mỡ trong tạo âm. Luồng khí cấp công cho mô rung, còn những cấu trúc của hệ quyết định các điều kiện phát được.

Phát âm không đồng nghĩa phải phun toàn bộ khí ra biển sau mỗi tiếng. Vai trò nhận, giữ và tái sử dụng khí của túi thanh quản được đưa vào các mô hình, nhưng từng chức năng cần được phân biệt với những gì đã trực tiếp đo.

Cá voi có răng dùng cơ quan phát âm mũi khác, nên không gộp mọi cá voi vào cùng sơ đồ. Hình chỉ mô hình nguồn–luồng khí, không khẳng định đã giải hết mọi dạng bài hát hoặc mọi độ sâu phát âm.

*Cá voi và mô hình nguồn âm nhận luồng khí; đường chấm gợi một chức năng hồi khí được nghiên cứu, không là quan sát trực tiếp mọi pha hô hấp. Các khối trong thân không là giải phẫu đúng tỉ lệ.*

Kiến thức liên hệ: Dao động và cấp năng lượng; nguồn âm sinh học, mao dẫn và khí động đàn hồi là mở rộng.

Học tiếp: Dao động cơ và vị trí cân bằng là gì.

Tư liệu đối chiếu

- https://www.nature.com/articles/s41586-024-07080-1
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40401379/