VẬT LÝ · LỚP 11 · Khám phá và đời sống

Thanh gỗ của đàn gõ được đỡ gần vùng ít chuyển động để ngân lâu

Nhìn một chiếc marimba, ta dễ chú ý tới ống cộng hưởng mà bỏ qua sợi dây luồn qua thanh gỗ. Vị trí đỡ nhỏ ấy giúp thanh phát âm mà không bị giá đỡ lấy mất quá nhiều năng lượng.

Thanh chịu uốn có nhiều dạng dao động riêng. Ở dạng cơ bản, hai vùng gần hai đầu có chuyển động rất nhỏ, còn phần giữa và đầu tự do chuyển động rõ hơn. Đặt đỡ gần vùng nút của dạng cần giữ làm giảm chuyển động truyền vào khung; nút này khác vị trí của các dạng cao hơn.

Vì vậy người chế tác phải phối hợp hình thanh, vị trí lỗ và dây đỡ. Đỡ ngay chỗ biên độ lớn thường làm âm tắt nhanh hơn, nhưng thời gian ngân còn chịu tác động của vật liệu, không khí và bộ cộng hưởng dưới thanh.

Hình là một dạng uốn phóng đại, không phải dây đàn có hai đầu cố định. Các thanh đã khoét chỉnh âm có vị trí nút phụ thuộc hình dạng; không lấy một tỉ lệ hình học duy nhất để tự khoan sửa nhạc cụ.

*Thanh gõ, hai điểm đỡ gần nút và dạng uốn cơ bản của thanh đều tự do hai đầu dùng làm mô hình. Thanh đã khoét chỉnh âm có dạng riêng khác; nét xanh là độ lệch tức thời, không là đường sóng truyền trong không khí.*

Kiến thức liên hệ: Dao động và các dạng dao động; uốn thanh và chế tác nhạc cụ là mở rộng.

Học tiếp: Nhạc cụ khuếch đại âm bằng cộng hưởng thế nào.

Tư liệu đối chiếu

- https://www.yamaha.com/en/musical_instrument_guide/marimba/mechanism/mechanism003.html
- https://patents.google.com/patent/US9570054B2/en