VẬT LÝ · LỚP 11 · Khám phá và đời sống

Tiếng tách của tôm súng có thể xuất hiện khi bọt khí sụp

Đóng càng rất nhanh tạo một sự kiện âm mà thời điểm không trùng đơn giản với hai mặt càng chạm nhau.

Ở loài tôm súng được khảo sát, dòng nước nhanh do càng tạo ra hình thành bọt xâm thực. Đo bằng đầu thu dưới nước cùng phim tốc độ cao cho thấy xung âm mạnh gắn với lúc bọt sụp. Năng lượng cơ đi qua chuyển động chất lỏng và bọt trước khi thành sóng âm.

Cách đo đồng bộ giúp phân biệt hai sự kiện ở rất gần nhau theo thời gian. Chỉ xem một đoạn phim chậm không có mốc âm đủ chính xác dễ dẫn đến giải thích nhầm.

Không suy mọi loài tôm đều dùng cơ chế ấy. Bài không yêu cầu tạo xâm thực hay nghe gần nguồn xung âm dưới nước.

Điểm đáng chú ý là sự kiện gây chuyển động và sự kiện phát xung âm mạnh không nhất thiết trùng thời điểm. Càng khởi động dòng nước nhanh, dòng tạo điều kiện cho bọt xuất hiện, rồi bọt sụp mới gắn với xung được đo. Chuỗi nhân quả ấy giống một thí nghiệm cần nhiều đầu đo đồng bộ: biết vật nào chuyển động trước chưa đủ để gọi chính nó là nguồn trực tiếp của tiếng lớn nhất.

*Chuỗi nguyên lý từ càng đóng, tia nước, bọt hình thành tới bọt sụp và xung âm. Các hình bọt là những thời điểm khác nhau, không phải nhiều bọt bắt buộc xuất hiện cùng lúc.*

Kiến thức liên hệ: Sóng, âm và chồng chất tín hiệu; sinh học và môi trường hạt là mở rộng.

Học tiếp: Công thức tốc độ truyền sóng v bằng lambda f.

Tư liệu đối chiếu

- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11000111/