VẬT LÝ · LỚP 11 · Khám phá và đời sống

Vì sao nắp hộp có thể phát tiếng rung phụ khi nhạc đi qua một dải âm?

Một chiếc hộp đặt gần loa chỉ kêu rè ở vài đoạn nhạc.

Áp suất âm kích thích các phần mỏng của nắp, trong khi tiếp xúc với thân hộp tạo điều kiện biên không cố định hoàn toàn. Một mode dễ được kích thích sẽ làm biên độ tương đối tăng; khe tiếp xúc lại biến rung thành tiếng rè. Hiện tượng có cả đáp ứng dao động lẫn va chạm.

Giữ nhẹ một điểm trên nắp có thể làm tiếng rè đổi vì điều kiện biên hoặc hao phí thay đổi, không nhất thiết vì âm từ loa đã yếu.

Không thử bằng mức âm lớn; nghe rè không đủ xác định chính xác tần số riêng nếu có nhiều mode và tiếp xúc lỏng.

Trong một bản nhạc, nhiều tần số cùng tồn tại và thay đổi theo thời gian. Đoạn có thành phần phù hợp với mode dễ rung của nắp có thể kích thích nó rõ hơn đoạn khác, dù cả hai có độ to cảm nhận gần nhau. Tiếng rè còn có thể sinh thêm các thành phần âm do va chạm không đều. Bởi vậy nghe thấy một âm phụ không có nghĩa bài hát gốc chứa đúng âm đó.

*Sóng âm kích thích nắp hộp mỏng; một mép tiếp xúc lỏng có thể va chạm và tạo tiếng rè. Nét cong là dạng uốn phóng đại của nắp.*

Kiến thức liên hệ: Dao động cưỡng bức; mở rộng tiếp xúc phi tuyến.

Học tiếp: Cộng hưởng xuất hiện gần tần số nào.

Tư liệu đối chiếu

- https://openstax.org/books/college-physics/pages/16-introduction-to-oscillatory-motion-and-waves