VẬT LÝ · LỚP 11 · Nguyên lý và công thức
Vì sao sai số thời gian qua cân bằng thường nhỏ hơn gần biên?
Trả lời trọng tâm
Độ dốc x(t) lớn ở cân bằng và nhỏ gần biên.
Phân tích cơ chế
Với cùng sai số vị trí, quan hệ gần đúng δt≈δx/abs(v) cho sai số thời gian lớn khi tốc độ nhỏ.
Ví dụ có đơn vị
A=4 cm, ω=2 rad/s: tại cân bằng vmax=8 cm/s; δx=0,08 cm tương ứng δt≈0,01 s. Hình dùng cả hai đại lượng đã chuẩn hóa để không trộn đơn vị.
Kết quả đối chiếu số học của ví dụ: 0.01 s. Đây là giá trị của bộ dữ kiện đã nêu, không phải hằng số áp dụng cho mọi thiết bị.
Đọc hình và tự kiểm tra
Đồ thị Đại lượng chuẩn hóa theo t (s). x/A ; v/(ωA). Các đường được tính trực tiếp từ mô hình của ví dụ; đọc cả tên trục và đơn vị, không suy rộng ngoài khoảng vẽ.
Đối chiếu vị trí, độ dốc, giao điểm hoặc thứ tự các đường với lập luận trong ví dụ. Khi đổi điều kiện đầu vào, cần tính lại mô hình thay vì giữ nguyên hình.
Ứng dụng và giới hạn
Dùng kết quả để kiểm tra phép đo và nhận dạng trạng thái dao động, thay vì chỉ khớp một đường sin theo hình nhìn thấy.
Mô hình giả thiết dao động nhỏ, tham số ổn định; không suy ra chuyển động trong điều kiện ma sát hoặc biến dạng lớn nếu chưa sửa phương trình.