VẬT LÝ · LỚP 11 · Khám phá và đời sống

Côn trùng có thể đập cánh nhiều lần giữa hai xung thần kinh?

Ở một số côn trùng, tốc độ đập cánh cao hơn nhịp xung thần kinh trực tiếp kích cơ. Cơ bay bất đồng bộ cho phép chuyển động được duy trì theo một cơ chế khác việc ra lệnh từng nhịp.

Sau khi được hoạt hóa trong điều kiện thích hợp, một bó cơ bị kéo giãn có thể tăng lực sau một khoảng trễ. Những bó cơ đối kháng cùng khung ngực đàn hồi tạo vòng liên hệ cơ học, giúp dao động tự kích tiếp diễn.

Thần kinh vẫn điều khiển trạng thái hoạt động của hệ, nhưng không cần khớp một xung với mỗi cú đập. Năng lượng hóa học của cơ bù cho lực cản, còn cơ tính và phản hồi góp phần chọn nhịp.

Không phải mọi côn trùng dùng cơ bay này; có loài đồng bộ từng nhịp. Sơ đồ chỉ vòng ghép cơ học, không khẳng định cánh tự chạy bằng cộng hưởng mà không tiêu thụ năng lượng.

*Khung ngực, cánh và các nhóm cơ ghép cơ học trong mô hình côn trùng có cơ bay bất đồng bộ. Mũi tên gợi tác động đối kháng ở một pha, không là sơ đồ thần kinh hay cơ chế áp cho mọi loài.*

Kiến thức liên hệ: Dao động, cấp năng lượng và tự duy trì; chất lỏng phi tuyến, vật liệu hạt và cơ sinh học là mở rộng.

Học tiếp: Dao động cơ và vị trí cân bằng là gì.

Tư liệu đối chiếu

- https://www.nature.com/articles/s41586-023-06606-3